กระนั้นก็ดี แม้ว่าจะยากเย็นแสนเข็ญแต่ต่างเห็นว่าเป็นประเด็นที่ต้องทำ เพราะองค์กรส่วนใหญ่ในปัจจุบันตระหนักถึงความสำคัญของผู้นำต่อความสำเร็จขององค์กร จะรุ่ง หรือจะริ่ง จะวิ่งถึงเส้นชัย หรือไม่ติดแม้รอบแรก  จะมีทีมที่พร้อมจะ “แตกต่าง” แต่ไม่ “แตกแยก” หรือ “ตบตี” กันเองเรื่อยไป …ขึ้นกับผู้นำทั้งสิ้น

        จากการหารือกับผู้นำกลุ่มนี้ เราสรุปกันได้ว่ามีปัจจัยหนึ่งที่สำคัญที่สุดในการพัฒนาผู้นำ ปัจจัยนี้เป็นได้ทั้งอุปสรรคที่ดักอยู่ เป็นศัตรูตัวฉกาจ หรือเป็นพลังผักดัน เป็นตัวสร้างสรรค์ ส่งให้การพัฒนาผู้นำทำได้ดังใจ ปัจจัยนั้นคืออะไร  “ใจ” ผู้นำเองค่ะ  

ในการพัฒนาผู้นำ หากเจ้าตัวไม่เอาด้วย ไม่เห็นความสำคัญ มีอัตตาสูง…ฉันไม่เก่งอย่างนี้มีหรือจะอยู่ตรงหัวแถวได้ ทำตนเป็นน้ำเต็มแก้ว รินเพิ่มเท่าไรมีแต่จะล้นเอ่อ  หากผู้นำเปิดใจ กระหาย ใคร่รู้ อยากดูว่าคนอื่นเขาทำอย่างไรหนอ เราจะพอเรียนรู้จากเขาได้บ้างไหม มันน่าจะมีวิธีใหม่ๆ ให้ลองบ้าง เรียนรู้ที่จะมองตัวเองแบบขำๆ ยอมรับว่าผิดได้ ผิดเป็นไม่เห็นแปลก

บางครั้งเราเรียนรู้จากความล้มเหลวได้มากกว่าจากความสำเร็จเสียด้วยซ้ำ

หากผู้นำผ่านด่านแรก โดยพร้อมเปิดใจ พร้อมเปิดมุมมอง ลองเล็งตัวเองจากมุมซ้าย มุมขวาเพื่อหาที่พัฒนา ผู้นำท่านนั้นจึงจะเริ่มมีโอกาสในการสร้างหรือเสริมภาวะผู้นำของตนเอง

อย่าพึงหวังว่าจะนำหรือเอาชนะใจใครได้ หากตัวเองยังไม่สามารถชนะใจตัวเองได้เป็นลำดับแรก…ด่านนี้จึงยากสุดค่ะ  พวกเราในห้องสัมมนาจึงร้องอ๋อ! มิน่าเล่า…เราไม่ควรกลั้นใจเฝ้ารอให้ผู้นำหรือนายๆ ของเราพัฒนาภาวะผู้นำในเร็ววัน เนื่องจากเราอาจตายได้เพราะต้องกลั้นใจนาน-น…มาก 

 ท่านหลวงปู่ชาได้สอนว่าเราต้องระวัง “ความคิด” เพราะความคิดของเราจะส่งผลกับพฤติกรรม พฤติกรรมเมื่อทำซ้ำๆ ก็จะกลายเป็นความเคยชิน ความเคยชินนั้น นานๆ เข้าก็จะกลายเป็นนิสัย ซึ่งในที่สุดเป็นปัจจัยบ่งชี้ถึงชะตาชีวิตของเรา  

 Dr. Peter Drucker หนึ่งในนักวิชาการชั้นนำของโลก พูดเรื่องภาวะผู้นำและการบริหารจัดการว่า “You are what you think” – ท่านเป็นในสิ่งที่ท่านคิด Rene Descartes ปราชญ์ชาวฝรั่งเศส บอกว่า  “Je pense, donc je suis” -  I think, therefore I am – ฉันคิด ฉันจึงเป็นทั้งหมดเริ่มจากทัศนคติ จากมุมคิด มุมมอง จาก “ใจ” ทั้งสิ้น  หากจิตปิดเสียตั้งแต่แรก…เรียกว่าแพ้ตั้งแต่ยังไม่ขึ้นเวทีเลยค่ะ 

 ในมุมมองของผู้บริหารกลุ่มนี้ ขั้นต่อไปของการพัฒนาผู้นำคือ  การขวนขวายเรียนรู้แนวทางและวิธีการใหม่ๆ ในการพัฒนาตนเองการมีใจและทัศนคติที่ดีในการพัฒนา ส่งผลให้ผู้นำไขว่คว้า หาความรู้  การเรียนรู้เรื่องภาวะผู้นำ ทำได้อย่างน้อย 2 รูปแบบคือ   1.       การฝึกอบรม เข้าสัมมนา เรียนรู้จากห้องเรียน หรือตำรา 2.        การศึกษาแนวทางตัวอย่าง หรือต้นแบบของการเป็นผู้นำจากสถานการณ์จริง เหตุการณ์จริง คิด ทำ ตัดสินใจโดยผู้นำตัวเป็นๆ เห็นๆ กันอยู่ ยิ่งตอนนี้ยิ่งมีให้ดูมากในบ้านเมืองเรา ดูว่าเขาทำอย่างไร อะไรดีเก็บไว้ อะไรร้าย ก็ไม่ต้องใส่ใจมาก  

ทั้ง 2 วิธีมีส่วนช่วยให้เรามีมุมมองใหม่ๆ ได้ขยายกรอบความคิด ยืดโลกทัศน์ หัดมองและคิดวิเคราะห์ให้เป็นประโยชน์ในการพัฒนาตนเอง เมื่อได้มุมมองใหม่ๆ สิ่งที่ต้องทำต่อไปคือ การนำไปลองทำ ลองปฏิบัติจริง ท่านผู้บริหารกลุ่มนี้มีความคิดตรงกันว่า ความรู้หากมีท่วมหัวแต่เอาตัวไม่รอด ถือว่ารู้ไม่จริง ไม่รู้ดีกว่า เสียเวลา เสียสมอง  อาทิ ได้เรียนรู้จากตำราฝรั่งว่าผู้นำต้องรู้จักสร้างขวัญกำลังใจทีมงาน การชมผู้ที่มีผลงานดี ถือเป็นวิธีหนึ่งเพื่อเพิ่มความมั่นใจ ตลอดจนเติมขวัญกำลังใจให้ลูกน้อง  เ

มื่อผู้บริหารเรียนรู้แนวทางในการชม แต่ไม่เคยใช้ ก็เหมือนไม่ได้เรียน เพราะนอกจากจะลืมหมดจดในอีกไม่นาน ความเชี่ยวชาญซึ่งเกิดจากการปฏิบัติ จะขาดไปแน่นอน เมื่อจะเริ่มชมก็ขัดๆ เขินๆ ไม่มั่นใจเดี๋ยวใครจะว่ายังงู้น ยังงี้…ไม่ทำดีกว่า  ดังนั้นการพัฒนาภาวะผู้นำ ต้องลองทำจริง เมื่อทำแล้วจะได้ปรับแต่งให้พอเหมาะพอดีกับองค์กรกับสภาพแวดล้อม และวัฒนธรรมของหน่วยงาน  ตัวอย่างเช่น ในสังคมไทยๆ ในหลายหน่วยงาน ชมใครแบบโจ๋งครึ่มเกินไปก็ใช่ว่าดี ใครๆ ก็มักมีคนรักเท่าผืนหนัง คนชังเท่าผืนเสื่อ เจ้าผืนเสื่อขี้อิจฉา มักก่อเรื่องรวน…ก็นายเขาชมว่าเก่ง คงไม่ต้องให้พวกเราช่วยนี่…เก่งนักพี่ก็ทำเองดีไหม ก็ผมไม่เก่งอย่างพี่ไงครับ   

หากไม่ได้ลองใช้ทักษะของความเป็นผู้นำ เช่นการชมลูกน้อง ก็จะบอกไม่ได้ว่าจะปรับ จะแก้ จะเพิ่ม หรือเสริมส่วนไหนจะได้พอเหมาะลงตัว  นั่นคืออีกขั้นตอนหนึ่งที่สำคัญของการพัฒนาตัวเองในการเป็นผู้นำ คือการมองสะท้อนย้อนกลับเพื่อปรับปรุงอย่างต่อเนื่อง  

ทั้งนี้เพื่อดูว่าสิ่งที่ทำไปใช้ได้หรือไม่ ผลลัพธ์ที่ได้ตรงตามเป้าที่วางไว้ไหม ถ้าได้เป็นเพราะทำอะไรถูกแล้ว ครั้งถัดไปจะได้ทำอีก หากไม่เป็นไปตามคาดหมาย ต้องดูว่าปัญหาอยู่ที่ใด ครั้งใหม่ต้องปรับตรงไหน ต้องลด ต้องเพิ่ม ต้องเติมอะไร…มืออาชีพต่างกับมือสมัครเล่นตรงนี้  

มืออาชีพ “พันธุ์แท้” จะจดจำและเรียนรู้จากความสำเร็จปรับปรุง ขจัดจุดอ่อนจากความล้มเหลว มิได้เอาแต่เดินจ้ำอ้าว ไม่เว้นจังหวะหา “Lessons Learned”

เพราะนั่นถือเป็นการเสียโอกาสในการพัฒนาอย่างไม่น่าให้อภัย…เหมือนที่ตัวฉันเองกำลังเป็นอยู่ในเวลานี้….จำไว้ว่าตลอดอายุขัยของเราโอกาสไม่ได้เกิดขึ้นบ่อยครั้งนัก…atom

ขณะเดียวกันเวลาที่เราถูกใครรักมาก ๆ ตัวเราก็จะใหญ่ขึ้นเช่นกัน

….

แล้วคุณล่ะ… “ตัวใหญ่”หรือ “ตัวเล็ก”

รู้มัยว่าชีวิตเก่า ๆ ของฉันมันเปลี่ยนไปเท่าไร

รู้มั๊ยว่าก่อนจะเจอเธอ รู้มั๊ยฉันเคยเป็นยังไง

รู้มั๊ยการที่ได้เจอเธอ นั่นช่างยิ่งใหญ่ซักเท่าไหร่

เธอ เธอทั้งนั้นที่ทำ ให้ช่วงชีวิตของฉันน่าจดจำ ดั้งแต่ได้เจอเธอ

โลกที่เคยมองดูซึมเซา โลกที่มีแต่ความว่างเปล่า

ฟ้าทึมๆและวันเศร้าๆไม่คิดว่าจะมีวันนี้ได้

เธอ เธอทั้งนั้นที่ทำ…ให้ช่วงชีวิตของฉันน่าจดจำ ตั้งแต่ได้เจอเธอ

ขอบคุณสรวงสวรรค์ที่เราได้เจอกัน

ขอบคุณคนคนนั้นที่ทำให้ฉันได้พบเธอ

ขอบคุณทุกเรื่องราว ต้นเหตุที่ในวันนี้ฉันนั้นได้เจอ

เธอสุดที่รัก

ส่วนอีก 30 คะแนนที่เหลือถ้าจะให้วิเคราะห์เราว่าหนังยังขาดน้ำหนักในเรื่องของการให้เหตุผลที่ชัดเจนเกี่ยวกับตัวแสดง อย่างตอนที่ “แตง” ไปเที่ยวเชียงใหม่แล้วหลงป่า…จนเวลาผ่านไปเนิ่นนาน ก็โพล่มาอีกทีกับบทบาทใหม่กลายเป็น “จูน” ผู้ดูแลศิลปินหน้าใหม่…และได้เข้าไปเกี่ยวข้องกับครอบครัวตัวเองอีกครั้ง ซึ่งหนังเองก็พยายามที่บอกคนดูว่าจริง ๆแล้วจูนกับแตงก็คือคนๆเดียวกัน…ขณะที่พ่อของแตงอาการทรุดหนักถึงขั้นเข้าโรงพยาบาลเพราะดื่มเหล้าหนักมากจนร่างกายรับไม่ไหว…แตงเข้ามาดูแลพ่อโดยการว่างจ้างของแม่ที่ในใจก็แอบหวังลึก ๆ ว่าอยากให้จูนกับแตงเป้นคน ๆเดียวกัน…เรื่องเหมือนจะจบด้วยการที่แตงกลับมาอยู่กับครอบครัว…เพราะตั้งแต่ต้นเรื่องไม่มี point อะไรเลยที่จะทำให้แตงไม่อยากที่จะอยู่กับพ่อแม่…

ใครที่ยังไม่ได้ดูหรือไม่รู้จะดูหนังเรื่องอะไรในวันหยุดนี้…”รักแห่งสยาม” ก็เนอีกหนังเรื่องหนึ่งที่น่าดูไม่แพ้กัน…ที่สำคัญช่วยอุดหนุนหนังไทยเพื่อจะได้มีหนังดีๆมาให้เราได้ดูกันอีก

สถานภาพและบทบาทมักจะมาพร้อมกันอยู่เสมอ ๆ …ทุกคนต่างมีสถานภาพอละบทบาทที่แตกต่างกัน…เป็นที่รู้กันดีว่าในกลุ่มของนักข่าวหรือแม้กระทั่งนักเขียนเองจะให้ความเคารพรุ่นพี่เป็นอย่างมาก…ยิ่งถ้าอยู่ในตำแหน่งที่สูงกว่าแล้วละก็…คำพูดของรุ่นพี่ถือว่าจบ ไม่ได้หมายความว่ารุ่นน้องกลัวรุ่นพี่ รุ่นพี่บอกอะไรถูกหมด…แต่เรากำลังกล่าวถึงสถานภาพและบทบาท

ยกตัวอย่างให้เห็นกันง่าย ๆ ถ้าคุณเป็น “บก.” ซึ่งโดยสถานภาพและบทบาทแล้วต้องดูภาพรวมทั้งหมดของหนังสือ…แต่มาวันหนึ่งสิ่งที่คุณตัดสินไปแล้วว่ามันได้…มันโอเค อันเนื่องมาจากประสบการณ์ ความรู้ และจากผู้รู้ในระดับที่สูงขึ้นไปอีกอย่าง “บก.บห.” หรือ “บรรณาธิการบริหาร”รวมไปธรรมเนียมปฏิบัติโดยทั่วไปเขายึดถือกันแบบนี้มาช้านาน…แต่เจอเด็กเมื่อวานซืน (หรืออาจะจะไม่วานซืน แต่โดยสถานภาพเขาเป็นลูกน้องเรา) กลับสั่งแก้งาน…ด้วยความเหิมเกริมว่าตัวเองเก่ง เคยอยู่ในองค์กรที่ใหญ่มาก่อน อีโก้สูง…รับรองได้ด้วยเกียรติของคนทำข่าวที่ครั้งหนึ่งเคยเป็นนักข่าวตัวเล็ก ๆ คนหนึ่งว่า…เด็กคนนี้ไม่มีทาง “เกิด”ในสังคมข่าวอย่างแน่นอน… (สงสัยว่าจะต้องให้กลับไปหาความรู้เพิ่มเรื่องสถานภาพและบทบาทใหม่)เพราะตราบใดที่คุณไม่รู้ว่าสถานภาพและบทบาทของคุณคืออะไร…แค่นี้ก็วัด “กึ๋น”คุณได้แล้ว…

คนเก่งจริง ไม่จำเป็นประกาศให้โลกรับรู้

สุขที่มีเพื่อนที่น่ารัก…ถึงจะมีปริมาณที่ไม่มากนัก แต่ก็เป็นเพื่อนที่เราสามารถคุยทุกเรื่องได้…เพื่อนดี ๆ มีแค่คนเดียวก็เกินพอแล้ว…อย่าไปมองหาให้มากมาย คนเยอะเรื่องก็เยอะตาม…สุขอีกอย่างคือสุขที่ได้ดูแลคนที่เรารัก ได้มองเห็นเขามีอนาคตที่ดี และได้อยู่ใกล้ ๆ เขา…แต่เจ้าอย่างหลังเนี๊ยะก็ไม่รู้ว่าใกล้มากไปหรือเปล่า เพราะบางทีเราเองยังเคยรู้สึกอยากจะอยู่คนเดียว และคิดว่าเขาก็คงมีความรู้สึกนี้เหมือนกัน

สุขอีกอย่างหนึ่งที่เราคิดว่ามันจะเป็นสุขที่ถาวร คือ การได้กลับบ้าน ได้เจอแม่ ได้เจอพ่อ ได้คุยกับพี่…นานมากแล้วที่เราไม่ได้กลับบ้าน…ทุกครั้งที่เรารู้สึกว่าตัวเองอ่อนไหวเกินกว่าจะรับได้…แค่ได้ยินเสียงแม่ แค่ได้ระบายเราก็ดีขึ้น…ปีหน้าแม่ก็จะอายุ 51 แล้ว ช่วงเวลาที่เราใช้กับครอบครัวมีน้อยมาก ตั้งแต่สมัยเรียนมัธยมปลายเราก็ไม่ค่อยได้อยู่บ้านเป็นหลักแหล่งเท่าไหร่ ยิ่งตอนเรียนมหา’ลัยด้วยแล้ว…บ้านเป็นอะไรที่ห่างไกลเรามาก …

ตอนนี้เรามีความคิดอยากจะกลับไปอยู่บ้าน…แต่ก็มีอะไรบางอย่างที่ทำให้เรายังอยากจะทำงานที่กรุงเทพฯ…เหมือนกับว่าเรากำลังกลัวว่าความคิดที่เป็นอยู่ขณะนี้…เป็นความคิดที่ถอยหลัง (หรือเปล่า) นึกย้อนตอนที่เราเลือกเรียนนิเทศศาสตร์ เราใฝ่ฝันที่อยากจะเป็นนักข่าว…จนกระทั่งวันนี้เราได้ทำในสิ่งที่ตัวเองตั้งใจไว้แล้วในเรื่องของงาน…ซึ่งถ้าถามว่าตอนนี้มีความสุขกับการทำงานมั้ย…อืม จะบอกยังไงดีเอาเป็นว่ามีทั้งสุขและทุกข์ปนกันไป แต่ยอมรับว่าตั้งแต่มาทำงานที่นี่ได้เรียนรู้อะไรเยอะมาก ได้รู้ในสิ่งที่ไม่เคยรู้เลยและได้เพิ่มเติมในสิ่งที่รู้อยู่แล้วให้ชัดเจนมากยิ่งขึ้น…ยังมีอะไรอีกตั้งมากมายที่เราต้องเรียนรู้…อยู่ที่ว่าเราจะสู้หรือจะถอยแค่นั่นเอง…

แล้วถ้าเราถอย…แสดงว่าเราคิดถอยหลังหรือเปล่า

หรือถ้าเราจะอยู่ต่อ…เราต้องทำอย่างไรให้อยู่อย่างมีความสุข

แล้วมีเหตุผลอะไรที่เราต้องอยู่ต่อ…

****

เราในฐานะคนทำหนังสือ แม้จะอยู่ในวงการนี้มาแค่ 5 ปีแต่ก็มองเห็นอะไรหลายอย่างที่พอจะค้านได้ว่าคนทำหนังสือไม่ใช่คนไม่มีคุณภาพ…หลายท่านที่ติดตามข่าวสารบ้านเมืองคงพอจะจำกันได้ถึงเหตุการณ์สำคัญ ๆ ที่เกิดขึ้นในบ้านเมืองเรา ไม่ว่าจะเป็นเหตุลการณ์ 14 ตุลา เหตุการณ์พฤษภาทมิฬ เหตุการณ์ปฏิวัติล้มล้างรัฐบาล และเหตุการณ์อื่น ๆ อีกมากมาย…สื่อหนังสือพิมพ์เป็นสื่อเดียวที่มีอิทธิพลมากพอที่จะทำให้ผู้คนคล้อยตาม หรือ ต่อต้าน…(ไม่เชื่อลองหาโอกาสคุยกับผู้รู้ท่านอื่นดูก็ได้รับรองว่าท่านจะได้คำตอบที่ไม่ต่างจากนี้อย่างแน่นอน)

บางคนอาจจะเถียงอยู่ในใจว่าเป็นไปไม่ได้ เพราะคนไทยไม่ชอบอ่านหนังสือ แต่ชอบดู(ทีวี)มากกว่า…

ถ้าคนทำหนังสือเป็นคนไม่มีคุณภาพ…แล้วเหตุใดบนโลกนี้ถึงมีนักเขียน นักหนังสือพิมพ์ นักแปล และนักข่าว เก่ง ๆ มากหน้าหลายตา บางคนได้รับการยอมรับถึงระดับโลก มีรางวัลการันตีจากหลากหลายเวที…แน่นอนว่าสื่อทีวีอาจจะมีข้อได้เปรียบในเรื่องความเร็ว สด และเข้าถึงกลุ่มเป้าหมายได้ทั่วถึงกว่า…แต่นั่นไม่ได้เป็นตัวตัดสินว่าคนทำทีวีจะเป็นคนคุณภาพเสียหมด

ถ้าท่านตัดสินเช่นนี้…ท่านก็ไม่ต่างอะไรกับคนสมัยเก่าที่หลงใน “ภาพลักษณ์” มากกว่า “ความจริง” ท่านคัดคนเข้าทำงานเพียงแค่มองว่าเขาหรือเธอจบจากสถาบันที่มีชื่อเสียงหรือไม่…ท่านมองว่าคนนี้ไม่น่าจะเป็นขโมยเพราะบ้านเขารวย…ท่านมองว่าคน ๆ นี้ต้องมีแฟนแล้วเพราะเขาสวย…ทั้งหมดนี้เพราะท่านตัดสินทุกอย่างจากภาพลักษณ์ ไม่ใช่จากความเป็นจริง